Artikelen

Tien jaar na de financiële crisis is er niets veranderd. In Brainwash Special kijkt hoogleraar financiële geografie Ewald Engelen waarom dit zo is, en hoe we daar zelf aan bijdragen.

Een allesomvattend verhaal over waar mensen vandaan komen en waar we naartoe gaan, historicus David Christian maakt er zijn levenswerk van. Inspiratie vind hij bij zijn held, historicus William McNeill.

De financiële crisis van 2008, die in een wereldwijde economische crisis omsloeg, was angstaanjagend. Tien jaar na dato moeten we onszelf de vraag stellen of er wel iets veranderd is. Hebben we onze les geleerd? Gedragen financiële instituties zich beter? Hebben we collectief, als overheid en samenleving, voldoende maatregelen genomen? In Brainwash Special buigt de econoom die 'de banken doet beven als ze spreekt' zich over deze vragen: Anat Admati.

De schitterende nieuwe Zweedse film Gräns is een modern sprookje waarin de gruwelijkheden van de mens op de voorgrond komen. Als gepaste reactie op alle wreedheid is wraak in het verhaal een reële mogelijkheid. Maar daarmee is de éigen onmenselijkheid een feit.

Tegenstanders van het griepvaccin die bang zijn dat ze er ziek van worden, worden niet overtuigd door informatie die deze angst wegneemt. Het versterkt hun afkeer juist. Dit is
psychologische mechanisme staat bekend als het boemerangeffect.

Geen woorden maar daden. Het is de bekende, Rotterdamse dooddoener. Maar klopt 'ie eigenlijk wel? Volgens filosoof en schrijver Jannah Loontjens niet. Dat taal niet zonder gevolgen is en een woord dus wel degelijk een daad kan zijn, leerde ze van de Amerikaanse filosoof Judith Butler.

Klimaatverandering is als de dood, stelt socioloog Ruben Jacobs: we hebben het er liever niet over. Terwijl iedereen weet wat er aan de hand is, en zich er vaak ook zorgen om maakt, houden we elkaar in een stilzwijgen gevangen.

Afgelopen week reisde hoogleraar Daniel Mügge af naar de Franse Ardennen, om samen met zijn orkest de Eerste Wereldoorlog te herdenken, die honderd jaar geleden tot een eind kwam. Daar deed hij een bijzondere ontdekking.

Sekswerk weerspiegelt en vergroot diepe sociale patronen. De tegengestelde waarden die gepaard gaan met of man, of vrouw zijn, bijvoorbeeld. Die reiken verder dan alleen de bekende dubbele moraal – een man met veel partners is stoer, een vrouw die hetzelfde doet een hoer.

Deze week werd in Brazilië, de 'vierde democratie van de wereld' een nieuwe president gekozen: Jair Bolsonaro. Maar gekozen of niet, de president is zelf alles behalve een fan van het systeem: hij verheerlijkt de militaire dictatuur, zoals die in Brazilië tussen 1964 en 1985 bestond. Dat is relatief kort geleden. Hele generaties kunnen het zich herinneren.

We maken een gouden tijdperk van de filmische horror mee, juist omdat de kwestie van identiteit zo sterk leeft: wie ben ik, wie is de Ander. In de nieuwe Halloween is dat niet anders.

De lelijkste samenvoeging op aarde bracht veel mensen die seksueel geweld hebben meegemaakt verlichting: #MeToo. Maar volgens schrijver Alma Mathijsen is het inmiddels een loze term geworden.

De nieuwste smartphone, de OV-chipkaart of een app waarmee je je parkeergeld kunt betalen. Cabaretier en schaker Tex de Wit moet er niets van weten. Het liefst laat hij alles bij het oude. Tot grootmeester Garry Kasparov hem hielp om de verandering toe te laten.

Woede is momenteel de drijvende kracht in de politiek. En hoe terecht die woede vaak ook is, het ontwricht onze maatschappij. Waar gaat het mis, en hoe kant het beter? Een Brainwash Special met Adriaan van Dis, Joris Luyendijk en Zihni Özdil.

Spotten met de politieke mores door zelf een bizarre partij op te richten: het is van alle tijden. Echt bizar werd het in Canada, toen Mr. Peanut verkleed als levensgrote pinda in de race was om burgemeester te worden. Zijn absurdisme heeft een relativerende kracht die we ook vandaag nog goed kunnen gebruiken.

Elke dag melden zich minstens drie slachtoffers van chantage na sexting. De politie startte een campagne met het advies te stoppen met sexting. Maar daarmee wordt de dader vergeten, en alleen het slachtoffer aangepakt.

Durven twijfelen. In een wereld van harde kennis, van meten is weten, is juist dat de grote kracht van schrijver Maartje Wortel. Leidend voorbeeld daarin is het werk van de Braziliaanse schrijver Clarice Lispector.

Een verdrietdokter, noemt hij zichzelf. Eén die oproept om juist niet het grote geluk na te jagen, maar de mindere kanten van het leven te omarmen. Psychiater Dirk De Wachter. In meerdere bestsellers legt hij onze leukigheidsmaatschappij vol ikkigheid op de sofa. We vroegen hem naar zijn beweegredenen.