Hoe doorbreken we het taboe op psychische problemen?

“Ik heb al mijn hele leven last van “psychische kwetsbaarheid”. Ik heb meerdere depressies gekend en ben hier ook graag open over naar mijn omgeving. Op mijn werk bleek dat lastig, daar hadden mensen weinig begrip voor de situatie. Ik was daardoor voorzichtiger met hier open over zijn. Ook omdat mijn psychiater vertelde dat “de wereld hier nog niet klaar voor is” en me dus afraadde om hier een ding van te maken”, schrijft vraagsteller Mariette aan Brainwash. 

Ze vraagt zich af hoe we de rest van de wereld klaarmaken voor mensen die last hebben van psychische problemen. Haar levensvraag is: “Hoe kunnen we het stigma op psychische problemen verminderen?” 

Doorbreek taboes eerst in de privésfeer

Psychiater Dirk De Wachter ziet het als zijn missie om taboes rond psychische problemen te doorbreken. Maar dat gaat niet vanzelf. In zijn praktijk spreekt hij veel mensen van wie de klachten door hun omgeving niet serieus worden genomen.

Volgens de Vlaamse psychiater begint verandering dichtbij. Pas wanneer mensen in je eigen kring bereid zijn om echt te luisteren, kan een stigma langzaam verdwijnen. De rest van de wereld volgt later. Daarom moedigt hij mensen met psychische problemen aan om het gesprek met familie en vrienden te blijven voeren en vraagt hij naasten om te leren luisteren zonder meteen te oordelen.

Deze video is vanaf 15 maart te zien

Ziekmakende omgeving

Volgens klinisch psycholoog Brenda Anyango leggen we de oorzaak van psychische klachten te vaak bij onszelf. Terwijl die ook voort kunnen komen uit de wereld waarin we leven.

Soms spelen genetische factoren een rol, legt ze uit. Maar dan kunnen onderdrukkende systemen alsnog de klachten versterken. In haar praktijk werkt Brenda veel met mensen met verschillende culturele achtergronden, die hun hele leven te maken hebben gehad met racisme, religieuze discriminatie of andere vormen van structurele uitsluiting. Die ideeën kunnen zo diep in de samenleving verankerd zijn, dat mensen ze uiteindelijk zelf gaan geloven.

Daarom pleit ze ervoor om beter naar je lichaam te luisteren. Zijn je klachten misschien een begrijpelijke reactie op de omstandigheden waarin je leeft? “Verandering begint bij het besef dat je niet gebroken bent”, zegt ze. “Je bent een mens in een wereld die soms gebroken is.”

Deze video is vanaf 18 maart te zien

Luisteren naar muziek

Zangeres Naaz ontdekte een jaar geleden dat ze autisme heeft. Dat bracht vooral opluchting: ze leerde haar binnenwereld beter begrijpen. Waar ze eerder worstelde met depressieve periodes, gaf die diagnose haar meer begrip voor zichzelf.

In haar nummerCold klinkt die zoektocht door. Daarin zingt ze over momenten waarop ze plots afstandelijk kan worden naar mensen om haar heen, juist wanneer het leven zwaar voelt. Door daar open over te zijn, hoopt ze ook het stigma rond mentale problemen te doorbreken.

Haar tip: luister naar muziek waarin dit soort ervaringen worden gedeeld. Je leert hierdoor soms beter wat er in mensen omgaat, dan wanneer ze het vertellen.

Deze video is vanaf 22 maart te zien