Psychologie

Je weet zeker dat je Jezus Christus of Napoleon bent, dat je dood bent, of dat al je geliefden zijn vervangen door dubbelgangers. Als je bevangen bent door wanen, voelt dat zó echt, dat je bizarre dingen ervaart als een onomstotelijke realiteit. In zijn boek De man die zijn hoofd verloor vertelt psycholoog Douwe Draaisma de verhalen van mensen die met ‘wanhopige vindingrijkheid’ een logisch geheel proberen te maken van verontrustende ervaringen.

"Het gaat slecht, maar verder gaat het goed.” Met dat citaat uit De Avonden, omschrijft psychiater Dirk De Wachter zijn toestand, nu er een jaar geleden kanker bij hem geconstateerd werd. Hoe ondergaat de man die stelde dat de mensheid het ongeluk moet omarmen dit slopende proces?

Een bevalling is een bijzondere, vaak levensveranderende gebeurtenis. Maar lang niet alle vrouwen koesteren er warme herinneringen aan. Sterker nog, in meer dan de helft van de gevallen is sprake van obstetrisch geweld, weet filosoof en verloskundige Rodante van der Waal. Dat geweld in de verloskundige zorg doet zich voor in verschillende gradaties en heeft alles te maken met de manier waarop we de zorg voor zwangere vrouwen inrichten.

Een fantastische baan, een geweldige partner en een strak lichaam. Er is nogal wat voor nodig om gelukkig te zijn in een wereld vol hoge verwachtingen. Maar hoe meer we streven naar geluk, hoe ongelukkiger we worden, ziet psycholoog Thijs Launspach. In plaats van ons te richten op zelfverbetering, kunnen we beter accepteren dat we soms gewoon een beetje ongelukkig zijn.

Ketamine en MDMA als geneesmiddel. Als het aan psychiaters ligt, wordt dat binnenkort mogelijk. Patiënten bij wie gewone therapie niet werkt, kunnen namelijk veel baat hebben bij psychedelica, denkt ook psychiater Heval Özgen. “Juist voor patiënten uit gemarginaliseerde groepen kan dit heel veel opleveren.”

Eén op de vijf Nederlanders krijgt last van een depressie. Voor hen, en voor alle mensen in hun omgeving, schreef schrijver en muzikant Aafke Romeijn het boek Ga Gewoon Wat Leuks Doen.

Het aantal meldingen van verwarde personen neemt toe, maar volgens psychiater Elnathan Prinsen is het probleem vooral dat onduidelijk is wat we verstaan onder verward gedrag.

Het klinkt paradoxaal, maar hoe meer je streeft naar geluk, hoe ongelukkiger je wordt. En dat niet alleen; psycholoog Egon Dejonckheere ontdekte dat het welzijn van het individu in de gelukkigste landen juist kan verslechteren, dankzij de maatschappelijke druk om aan dat ideaalbeeld te voldoen. Want wat als je moeite hebt om geluk te vinden in een zee van gelukkige mensen? Als je het gevoel hebt dat je niet aan de hoge verwachtingen kan voldoen, kan dat eerder tot negatieve gevoelens leiden.

Witte jongetjes die niet in staat zijn om contact met anderen te maken, maar wel een supertalent hebben. Dat cliché bepaalt nog altijd ons beeld van autisme. Tijd dat daar verandering in komt, vindt onderzoeker en autist Niels Springveld, die een boek schrijft over de geschiedenis van autisme. We spreken hem op Wereld Autisme Dag. "Na een dag vol sociale activiteiten kom ik de spreekwoordelijke man met de hamer tegen."

Na een zwaar ongeluk voor de kust van het Franse Biaritz weet disruptie coach Amor Muto wat pijn is en hoe je de pijn kunt ontvluchten door verdoving. Maar verdoving beperkt zich niet tot pijnpolies en ziekenhuizen. Het is overal. Volgens Muto moeten we onszelf de vraag stellen waar we zo massaal voor op de vlucht zijn.

Hij las alle zelfhulpboeken die tussen de Tweede Wereldoorlog en de coronacrisis de Nederlandse bestsellerlijsten haalden en zag hoe de boodschap in die boeken gaandeweg veranderde. Volgens historicus Maarten van den Heuvel reflecteerrt het zelfhulpboek de tijdgeest

De psychiatrie is er om mensen met psychische problemen te helpen. Maar het lijkt er de laatste tijd soms op dat de psychiatrie zélf ziek is. Eén op de drie psychiaters overweegt te stoppen, omdat ze vinden dat ze hun vak niet meer naar behoren kunnen uitoefenen. Wat is er precies aan de hand, tegen welke grenzen lopen psychiaters aan? En wat maakt hun vak voor hen kennelijk steeds vaker onbevredigend? Psychiater Menno Oosterhoff: 'Ik voel me regelmatig enorm beperkt, en kan niet oplossen wat ik zou willen. Het is de kunst om dan toch met lege handen te blijven staan.'

Ze was 25 jaar oud en hoogzwanger toen ze in 1996 wegvluchtte uit Afghanistan. Inmiddels werkt Forugh Karimi al elf jaar als psychiater in Den Bosch en Eindhoven en is ze voorzitter van de afdeling voor transculturele psychiatrie van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP).

Als er bij trauma geen ruimte is om te delen wat je hebt meegemaakt, en voor emoties als woede, eenzaamheid en verdriet, kan het niet verwerkt worden. Schrijver Nikki Dekker ziet hoe het verleden doorwerkt in het heden als ze twee vrienden opzoekt in Madrid.

Waarom gelooft niet iedereen wat jij gelooft? Zijn de anderen dan echt zo dom, onwetend of slecht? Nee, stelt sociaal psycholoog Jonathan Haidt, het grote probleem is dat we onze eigen overtuigingen niet bevragen. We denken rationeel te zijn maar eigenlijk is het onze onderbuik die bepalend is voor hoe we denken en handelen. Het is tijd om stil te staan bij al die onderbuikgevoelens en het kuddedier in onszelf. Op het Brainwash Festival ging Floortje Smit met hem in gesprek.

We leven in een tijd van overvloed, volgens Stanford-psychiater Anna Lembke (bekend van de film The Social Dilemma). Van drugs tot gokken en van eten tot sociale media: overal om ons heen zijn prikkels die ons continu dopamineshots geven. Dat geeft misschien een lekker gevoel, het doet ons geen goed. 'De wereldwijde toename van depressie, angst en zelfdoding, komt doordat de beloningspaden in ons brein gebombardeerd worden door feelgooddrugs en -gedrag.' Op het Brainwash Festival sprak Norman Vladimir met Anna Lembke over haar nieuwe boek Dopamine Nation.

We geloven te veel in één dominant verhaal, zegt psychiater Glenn Helberg. Niet alleen in de psychiatrie, maar in onze hele samenleving moeten we leren luisteren naar de ander. We spraken hem over individualisme en zijn worsteling met de DSM-methode waarin de problemen van patiënten in rap tempo gekwalificeerd moeten worden.

Schrijver Nikki Dekker was zenuwachtig voor de 7 kilometer die ze ging zwemmen in de Middellandse Zee. Maar waar was ze nou helemaal bang voor? Ze hoefde alleen maar te blijven zwemmen.