Natuur en milieu

Schaamte is een merkwaardige gemoedstoestand, waar mensen niet zo openlijk over spreken als over andere emoties. In vergelijking met blijdschap, woede en verdriet, blijft schaamte opmerkelijk onderbelicht.



Het lijkt er op dat er geen dieren bekend zijn waarvan vaststaat dat ze zich schamen. Het is een vrij complexe emotie, waarbij het vanaf de buitenkant moeilijk is om te beoordelen of het dier zich daadwerkelijk schaamt. Ze kunnen ons tenslotte niet in woorden vertellen over hun innerlijke belevingswereld.

Zijn de Verlichtings- of humanistische waarden die we allemaal omarmen, eigenlijk wel de waarden die we nu nog nodig hebben? Denker des Vaderlands René ten Bos denkt dat de ecologische crisis grote vraagtekens plaatst bij zoiets als autonomie.

De meeste mensen vinden dat er te veel auto's zijn. Je staat in de file, ze zijn vervuilend. De verwachte oplossing zou zijn: minder auto's maken. Maar ik vind juist dat we meer auto's moeten maken.

Door zijn hele leven lang te kijken naar dieren - en met zijn handen in formaline te wroeten - weet bioloog Tijs Goldschmidt haarfijn de overeenkomsten en de verschillen tussen mens en dier te benoemen op het gebied van emoties en gedrag. We zetten er drie voor je op een rijtje.

Janno Lanjouw over "Sterft de mensheid als de bij uitsterft?"