Artikelen

Een computer die betere diagnoses stelt dan een arts, Google die eerder weet of je zwanger bent dan jijzelf en de overheid die registreert hoe groot de kans is dat je fraudeert. Algoritmes en slimme technologieën worden steeds dominanter in ons leven. Is kunstmatige intelligentie een kans of een bedreiging? Voorafgaand aan de nieuwste Brainwash Special over dit onderwerp, spreken we alvast met techniekfilosoof Peter-Paul Verbeek en digitaal strateeg Ilyaz Nasrullah.

Politiek, maatschappij en vooral ook andere ondernemers klaarstomen voor sociaal ondernemerschap. Na het succes van de HUMAN-documentaireserie De Wasstraat, is dat nu de ambitie van sociaal ondernemer Martin Kniest.

Het Bruto Binnenlands Product (bbp) wordt gezien als de graadmeter van de economie. Maar volgens hoogleraar Politieke Arithmetiek Daniel Mügge is dat een vertekend beeld. Het bbp is een te simplistische weergave van de economie, volgens hem. Want het zegt weinig over wat we écht belangrijk vinden. Tijd om niet groei, maar zaken als gelijkheid en klimaat voorop te stellen.

De stikstofcrisis, het klimaatprobleem en een sterke afname van biodiversiteit. De intensieve landbouw heeft er stevig aan bijgedragen. Toch kunnen boeren juist een deel van de oplossing zijn, denkt ecoloog Vincent De Leijster. Regeneratieve landbouw kan de sleutel zijn. Hij legt uit wat dat is en hoe we het in de praktijk kunnen brengen

Nederland is het meest lichtvervuilde land ter wereld. Dat heeft gevolgen voor het leefgebied van veel nachtdieren, vogels en insecten. Maar ook voor de mens is het ongezond. Theatermaker Marjolijn van Heemstra vindt dat we het donker moeten omarmen.

Het beeld van moslima's in de Nederlandse media is stereotyp en eenzijdig. Dat zag fotograaf Cigdem Yuksel in haar onderzoek naar de foto's van moslima's in de beeldbank van het ANP. Het is tijd voor een meer complete representatie.

Op 17 augustus vieren Indonesiërs de onafhankelijkheid. Historicus Anne-Lot Hoek deed onderzoek naar de onafhankelijkheidsoorlog op Bali. Ze sprak ruim 120 ooggetuigen en ontdekte een systeem van gevangenkampen.

Waarom zou je smeken om een plekje aan de tafel, als je ook zelf een tafel kunt maken? Dat is de instelling van antropoloog Mitchell Esajas. Ziet hij dat de geschiedenis van mensen met kleur wordt genegeerd of vergeten, dan richt hij samen met collega’s The Black Archives op, een cultureel centrum voor zwart erfgoed, waar momenteel de tentoonstelling Facing Blackness te zien is. Esajas zet zich in voor Kick Out Zwarte Piet en was een van de organisatoren van de Black Lives Matter-demonstratie in 2020 op de Dam in Amsterdam.

Een geboorte kan een prachtige, levensveranderende gebeurtenis zijn, maar filosoof Rodante van der Waal is als vroedvrouw daarbij ook vaak getuige geweest van grensoverschrijdend gedrag. Ze promoveert momenteel aan de Universiteit van Humanistiek op de problematiek van geweld in de geboortezorg en de filosofie van de zwangerschap.

'De geur van de dood hangt aan het eind van de dag bij thuiskomst nog om je heen,' schrijft schoonmaker Tuğrul Çirakoğlu in zijn boek Schoon Genoeg. 'Als je ‘s avonds in het donker in bed ligt, moet je daar mee om kunnen gaan.' Als crime scene cleaner maakt hij vaak schokkende ruimtes schoon vol urine, poep, bloed en de lichaamssappen van ontbindende lijken.

Omarm je imperfecties. Doe minder. Als je niet in het systeem past, ligt dat niet aan jou, maar aan het systeem. De boeken van schrijver Marian Donner zijn een verademing in deze tijd waarin je jezelf alsmaar moet verbeteren met dingen als yoga en mindfulness, en waarin je als werknemer vooral zo efficiënt mogelijk moet zijn.

"Mijn seksualiteit is van mij, en niet stof voor jouw grap," schrijft feminist en journalist Milou Deelen in maart 2017 op haar Facebookpagina bij een video over slutshaming. Het filmpje gaat viraal, wordt honderdduizenden keren bekeken en besproken in bijna alle landelijke media. Het zorgt voor een ommekeer in haar leven.

"Psychedelica hebben mijn ogen geopend," vertelt neurowetenschapper Michiel van Elk in zijn boek Een nuchtere kijk op psychedelica. Het voelde alsof er een venster in zijn ziel openging, waardoor emoties rauwer binnenkwamen. Van Elk werkt als universitair hoofddocent aan de Universiteit van Leiden, waar hij onderzoek doet naar psychedelica.

Brainwash Zomerradio met fotograaf Lieve Blancquaert over onder andere haar serie Let's talk about sex, over seks, liefde, (on)trouw en seksueel geweld.

Tijdens de opnames van televisieprogramma Paradijs Canada werd onderzoeksjournalist en schrijver Emy Koopman hopeloos verliefd op haar fixer, terwijl haar partner thuis in Nederland zat. Het is het begin van een emotionele affaire waar ze maar geen punt achter kan zetten en die ze gedetailleerd beschrijft in haar autobiografische boek Tekenen van het universum. Ze spreekt met Floortje Smit aan de hand van muziek in Brainwash Zomerradio. Dit is een verkorte weergave van dat gesprek.

De media krijgen de schuld, of het ligt aan de etniciteit of de religie van de daders. Maar we benoemen nooit welke mensen écht de grootste veroorzakers zijn van sociale problemen: mannen. En dat is gek, zegt feminist en oprichter van stichting Emancipator Jens van Tricht. Want volgens hem is er een directe relatie tussen ons beeld van mannelijkheid en maatschappelijke ellende.

Mensen die buiten de witte, heteroseksuele mannelijke norm vallen worden achtergesteld in de geneeskunde. Sociaalwetenschapper Alana Helberg-Proctor over het gevaar van raciaal denken in en het belang van diversiteit en inclusie.

Dikke mensen zijn ongezond en moeten iets doen aan hun gewicht. Dat is tenminste het idee in de dieetcultuur waarin we leven. Psycholoog en diëtist Femke Buwalda wil af van vooroordelen over dikke mensen en laat zien dat gezondheid van veel meer factoren afhangt dan gewicht of omvang.