Artikelen

In een land waarin we vooral bang lijken om tradities kwijt te raken, hebben we er zomaar een bijgekregen: de Nationale Dodenherdenkingsdiscussie. Ieder jaar is het weer raak. En dat is maar goed ook, stelt filosoof Arno Bouwes. Want discussie houdt de herdenking levend.

Stereotiep denken is een bitch, stelt sociaalwetenschapper Linda Duits. Of je nou wilt of niet, en hoe bewust je er ook van bent: het sluipt erin. Dat blijkt wel als we het hebben over vrijblijvende seks, over casual seks.

In Europa is het lastig met humor de absurditeit van oorlog te verbeelden, gezien de gruwels van de echte geschiedenis. Toch ís er een soort humor die gepast is, stelt filmjournalist Gawie Keyser na het zien van de Duitse oorlogsfilm Der Hauptmann.

Hij sprak met duizenden terroristen, van IS tot de PKK: de Frans-Amerikaanse antropoloog Scott Atran. Zo probeerde hij te ontrafelen wat de drijfveer is achter hun radicale, gewelddadige acties. Zijn conclusie? Extremisten verschillen nauwelijks van jou en mij.

Het valt niet mee om fan te zijn van rapper Kanye West, zeker niet nu die zich openlijk heeft uitgesproken voor president Trump. Toch, als je beter kijkt, zie je hoe Kanyes steun de polarisatie doorbreekt.

Dat Facebook, Twitter en WhatsApp zo onschuldig niet zijn, dat weten we zo langzamerhand wel. Toch zijn we volgens onderzoeker en scepticus Evgeny Morozov nog veel te naïef. In zijn Brainwash Talk helpt hij je om je data te herroveren.

Bij het zichzelf besturende volk ontbreekt het nogal eens aan kennis, verstand en verantwoordelijkheidsgevoel. In plaats daarvan laat het zich vaak leiden door de spreekwoordelijke onderbuik. Met desastreuze gevolgen.

Terwijl onder invloed van de Verlichting grote delen van Europa afscheid namen van de monarchie als staatsvorm, benoemde Willem I zichzelf in 1815 tot koning der Nederlanden. Ruim tweehonderd jaar later bestieren de Oranjes nog steeds het Nederlandse koningshuis. en dat is best een probleem voor de democratie, stelt filosoof Stijn de Waal.

De grote vraag in Westworld is wat een mens precies is. Maar het verlangen naar de onthulling van dat diepste geheim is niet zonder consequenties.

Hij is filosoof en archeoloog, en pleit niet voor minder maar voor beter populisme. David Van Reybrouck (1971) schreef Pleidooi voor Populisme (2008) en Tegen Verkiezingen (2013). Hij denkt dat het essentieel is dat we onze democratie anders inrichten. Bas Heijne sprak hem voor de nieuwe Human-VPRO-serie Onbehagen, over populisme en democratie.

Hij kon zich niet herinneren dat er memo's over de dividendbelasting zijn geweest. Dat het geheugen van Rutte selectief is, mag duidelijk zijn. Dit is de denkfout die hij maakt.

Of we nu boodschappen doen, of bepalen op welke politieke partij we willen stemmen: we worden genudged, geprikkeld en gepusht. Volgens filosoof James Garvey hebben we steeds minder invloed op ons eigen gedrag. Op het Brainwash Festival, het grootste denkfestival in Nederland, legt hij bloot hoe onze keuzes voor ons gemaakt worden.

Interactieve werkvormen, gamification, sociale media, vlot taalgebruik; op allerlei manieren wordt gepoogd om de buitenschoolse wereld binnen de muren van het onderwijs na te bootsen. Aansluiten op de belevingswereld van de studenten, dus. Ruben Jacobs legt uit waarom dat een slecht idee is.

Op woensdag 11 april moest de actie Bye bye Facebook tienduizenden Zondag Met Lubach-fans verleiden om het sociale netwerk te verlaten. Voor de achterblijvers, zoals ik, waren de reacties van mede-achterblijvers een nieuwe reden om Facebook te verlaten. De reacties varieerden, zoals veel reacties in het leven, van steekhoudend tot ronduit dom. Daan Doesborgh zet de voors en tegens op een rijtje.

Voetbal is populairder dan ooit en het wereldkampioenschap voetbal is één van de belangrijkste sportevenementen ter wereld. Naar de finale tussen Duitsland en Argentinië in 2014 keken bijna één miljard mensen. Kan niet stuk, zou je zeggen. Toch zou de FIFA de FIFA niet zijn, als ze het WK niet in gevaar zouden proberen te brengen, stelt filosoof Arno Bouwes.

Ze is journaliste, bekend om haar werk over de geschiedenis van het communisme en de politieke en maatschappelijke veranderingen in Midden-  en Oost-Europa na deval van de muur. Bas Heijne, sprak haar voor de nieuwe Human-VPRO-serie Onbehagen, over democratie, Twitter, en de terugkeer van de sterke leider.

Vraag hoe het met iemand gaat, en druk is het antwoord. We zijn er niet goed in, in rust in onze levens inbouwen. We plannen en plannen tot een burn-out erop volgt. Volgens filosoof Ignaas Devisch is dat zo erg nog niet, zolang we ons maar met het juiste bezighouden. En wat dat is, dat legt hij je haarfijn uit.

Terwijl Mark Zuckerberg door de Amerikaanse senaat verhoord wordt, leest filmjournalist Gawie Keyser het boek Sense and Sensibility van Jane Austen. Jane en The Zuck in één tijdruimte: het is een onthutsende ervaring.